mei 9

9-5-2011 23:30 

Veel gemeenten weten niet waar ze moeten beginnen bij het re-integreren van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Mensen met psychische belemmeringen zijn vaak moeilijk bemiddelbaar. Khadija Charafi, trajectbegeleidster regio Parkstad bij AIM: ‘Werk niet alleen aan het vertrouwen en werkvermogen van mensen, maar neem ook praktische belemmeringen weg’.

‘Er ligt als het ware een gat tussen zorg en re-integratie. Reguliere zorg kun je inzetten bij mensen met psychiatrische ziektebeelden, maar niet bij lichtere diagnoses zoals verminderde mentale vitaliteit of functioneren. Reguliere re-integratie richt zich hoofdzakelijk op werkervaring of werknemersvaardigheden. Maar dat is een stap te ver voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt,’ vertelt Khadija. ’Het is belangrijk dat je verder kijkt dan dat en aandacht besteedt aan de individuele persoon en aan zijn of haar functioneren. Wij brengen samen met de cliënt in kaart welke positieve aanknopingspunten en belangrijke belemmeringen er zijn om beter te kunnen participeren in de maatschappij. Of dat nou om werk gaat of niet. Daarbij hanteren wij twee belangrijke instrumenten: groepstrainingen en individuele begeleiding of behandeling. Als iemand zulke grote problemen heeft dat deelname aan een groepstraining niet mogelijk is, kiezen we voor individuele begeleiding.’

Het individu staat centraal
‘Ons uitgangspunt is dat de hulpverlening zo laagdrempelig mogelijk moet zijn. Cliënten moeten het gevoel hebben dat er naar ze geluisterd wordt, dat ze begrepen worden. Daarom zetten we in groepstrainingen ook altijd mensen met een soortgelijke problematiek bij elkaar. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan agressieve mannen of allochtone vrouwen. Een traject bestaat meestal uit drie maanden. In deze periode worden drie fasen doorlopen. In de eerste fase worden de deelnemers geconfronteerd met hun eigen gedrag en uitgedaagd om eens kritisch naar hun eigen gedrag te kijken. Wat zijn de gevolgen van iemands gedrag voor de omgeving? In de tweede fase zien we vaak dat er een vertrouwensband met de cliënt ontstaat. Dit is het moment waarop we het bestaande gedrag proberen te vervangen door nieuw gedrag. In de laatste fase laten we de cliënt inzien wat de voordelen zijn van zijn nieuwe gedrag. Gedurende het traject is nauw contact met de casemanager van de betreffende gemeente erg belangrijk. Samenwerking is belangrijk voor het succes van het traject van de cliënt.‘

Wegnemen van praktische problemen
‘Wij bieden ook ondersteuning bij het oplossen van praktische problemen. Iemand die bijvoorbeeld depressief is omdat hij een torenhoge schuld heeft, redt het niet met psychologische hulp alleen. Het is dan veel belangrijker dat de oorzaak hanteerbaar wordt gemaakt. Wij helpen dus ook bij schuldsanering. Een ander voorbeeld is die van een cliënt die overspannen was vanwege een burenruzie. Wij gaan dan samen met maatschappelijk werk én de betreffende buren om tafel zitten om tot een oplossing te komen.‘

Vertrouwen
‘Ons sleutelwoord is vertrouwen. Dit moet gebaseerd zijn op respect en persoonlijke aandacht. Wij willen de schaamtecultuur doorbreken die zowel bij autochtone als allochtone cliënten een rol speelt bij het aanpakken van hun problemen. Uit ervaring weten wij dat wanneer cliënten vertrouwen hebben in de hulpverlening ze tot meer in staat zijn dan je aanvankelijk zou denken. Laatst hadden wij bijvoorbeeld een allochtone man van 24 jaar die nog nooit gewerkt had en aanvankelijk ook niets wilde. Hij ging ervan uit dat hij nooit ergens werd aangenomen omdat hij allochtoon is. Toen hij echter tijdens de groepstraining in aanraking kwam met jongeren van Nederlandse afkomst die precies dezelfde problemen hadden, realiseerde hij zich dat zijn manier van denken niet reëel was. Hij bloeide helemaal op en heeft ervoor gekozen om fulltime betaald werk te gaan doen. En met succes: hij heeft inmiddels een vast contract gekregen! Een ander voorbeeld is die van een man die al acht soortgelijke trajecten had gevolgd en waarvan werd gedacht dat vrijwilligerswerk het hoogst haalbare zou zijn. Hij had voor het eerst het gevoel dat er serieus naar hem geluisterd werd en dat maakte van hem een ander mens. Ook hij heeft inmiddels een betaalde baan gevonden.’
Gemeente Heerlen prijst de draadkrachtige aanpak van AIM. Een casemanager van deze gemeente: ‘Zij denken in mogelijkheden, daardoor heb je het gevoel dat alles kan’.